۱۷ نوامبر ۲۰۲۶- در یک مدل موشی از بیماری کبد چرب مرتبط با اختلال متابولیک (MASLD) که توسط رژیم غذایی ایجاد شده بود، الکتروآکوپانکچر (Electroacupuncture) منجر به کاهش افزایش وزن و چربی کبد، کاهش سطح چندین نشانگر آسیب کبدی و بازیابی نسبی ماکروفاژهای ضدالتهابی و مرتبط با ترمیم شد. همچنین، در یک مدل سه بعدی چاپ شده زیستی از کبد انسانی، افزودن ماکروفاژهای تحریک‌شده با دارو، با تجمع کمتر چربی و سلول‌های آسیب‌دیده‌ی کمتر مرتبط بود؛ این یک نشانه اولیه است که نشان می‌دهد اثرات ماکروفاژها ممکن است در بافت انسانی نیز تکرار شود.

الکتروپانکچر روشی ترکیبی است که در آن، علاوه بر استفاده از سوزن‌های طب سنتی در نقاط خاص(Acupoints)، از جریان الکتریکی ضعیف برای تحریک این نقاط استفاده می‌شود. این تکنیک با اعمال فرکانس و شدت مشخص، اثرات تحریک مکانیکی سوزن را با تحریک الکتریکی عصبی ترکیب کرده و می‌تواند پیام‌های الکتریکی را از طریق مسیرهای عصبی به سیستم عصبی مرکزی و سیستم ایمنی منتقل کند. از نظر فیزیولوژیک، الکتروپانکچر از طریق تعدیل فعالیت نوروتراسمیترها و تنظیم پاسخ‌های التهابی (مانند تغییر در رفتار ماکروفاژها)، نقش مهمی در مدیریت بیماری‌های مزمن ایفا می‌کند. امروزه کاربردهای این روش فراتر از تسکین دردهای عضلانی-اسکلتی گسترش یافته و در مدیریت اختلالات متابولیکمانند MASLD، تنظیم پاسخ‌های سیستم ایمنی در بیماری‌های التهابی و حتی بهبود وضعیت‌های مرتبط با اختلالات سیستم عصبی خودکار مورد توجه پژوهش‌های بالینی قرار گرفته است.

مدیریت بیماری  MASLDبر تغییرات سبک زندگی متکی است، اما در حال حاضر درمان‌های مکمل ایمن و مبتنی بر مکانیسم‌های مشخصی وجود ندارد. از آنجایی که تحقیقات قبلی ارتباط بین تحریک الکتریکی با سوزن(الکتروآکوپانکچر) را با اثرات عصبی و سیستم ایمنی نشان داده‌اند، محققان بررسی کردند که آیا این روش می‌تواند از طریق تغییر رفتار سلول‌های ایمنی در کبد، MASLD را بهبود بخشد یا خیر.

دربارهٔ این مطالعه

محققان یک مدل موشی از  MASLDناشی از رژیم غذایی ایجاد کردند. موش‌ها به سه گروه تقسیم شدند: گروه کنترل سالم، گروه  MASLDناشی از رژیم غذایی، و گروه  MASLDناشی از رژیم غذایی همراه با الکتروآکوپانکچر (هر گروه شامل ۶ موش بود).

پس از ۴ هفته مصرف رژیم غذایی پرچرب و پرفروکتوز، موش‌های گروه سوم به مدت ۴ هفته، الکتروآکوپانکچر (با فرکانس ۱۵ هرتز و جریان ۱.۰ میلی‌آمپر، هر جلسه ۳۰ دقیقه) را در نقطه تحریک ST36دریافت کردند.

تیم تحقیق شاخص‌های وزن و کبد، نشانگرهای بیوشیمیایی سرم، بافت‌شناسی و همچنین پروفایل تک‌سلولی و رنگ‌آمیزی بافت را برای بررسی تغییرات سلول‌های ایمنی مورد ارزیابی قرار دادند. همچنین برای بررسی ارتباط با انسان، یک مدل سه بعدی چاپ شده زیستی از کبد انسانی را تحت بار اضافی لیپید قرار داده و آن را با ماکروفاژهای تحریک‌شده توسط آگونیست گیرنده نیکوتینی استیکالین آلفا-۷ ، در مجاورت یکدیگر کشت دادند.

نتایج

·  موش‌های تحت درمان با الکتروآکوپانکچر، نسبت به موش‌های گروه MASLD درمان‌نشده، افزایش وزن کمتری داشتند، نسبت وزن کبد به بدن در آن‌ها کمتر بود و سطح چربی کبد در آن‌ها به‌وضوح پایین‌تر بود.

·  سطح نشانگرهای سرمی از جمله آلانین آمینوترانسفراز (ALT)، کل اسیدهای صفراوی، آلکالین فسفاتاز و اسیدهای چرب آزاد به‌طور قابل توجهی کاهش یافت، در حالی که سطح کلسترول تام و آسپارتات آمینوترانسفراز (AST) بدون تغییر باقی ماند.

·  ماکروفاژها پاسخگوترین سلول‌های ایمنی به درمان بودند. نسبت ماکروفاژهای ضدالتهابی در موش‌های کنترل سالم ۱۴.۳٪ بود که در موش‌های مبتلا به  MASLDبه ۹.۵٪ کاهش یافت، اما در موش‌های تحت درمان با الکتروآکوپانکچر، تا حدودی به ۱۱.۹٪ بازیابی شد.

·  همچنین الکتروآکوپانکچر باعث بازیابی بیان نشانگر CD206(مرتبط با ترمیم بافت) شد.

·  پس از الکتروآکوپانکچر، امتیاز ژن‌های التهابی در تمامی سلول‌های کبد پروفایل شده و در سلول‌های میلوئیدی کاهش یافت، اما در سلول‌های کوپفر (Kupffer cells) افزایش پیدا کرد.

·  در مدل انسانی، بار اضافی لیپید باعث افزایش رنگ‌آمیزی چربی شد، اما کشت همزمان با ماکروفاژهای تحریک‌شده با کاهش رنگ‌آمیزی چربی و کاهش سلول‌های آسیب‌دیده همراه بود.

نویسندگان مقاله خاطرنشان کردند که این مطالعه شواهدی قابل انتقال در حمایت از الکتروآکوپانکچر به عنوان یک استراتژی بالقوه غیردارویی برای  MASLDارائه می‌دهد و بر بازسازی ماکروفاژهای کبدی به عنوان یک جهت‌گیری کلیدی برای تحقیقات آینده تأکید می‌کند. با این وجود، محققان تأکید کردند که برای تأیید نقش واسطه‌ایِ سیستم عصبی-ایمنی، انجام مطالعات علّی (Causal) الزامی است. محققان همچنین اشاره کردند که هنوز مشخص نیست آیا مزایای الکتروآکوپانکچر مستقیماً از طریق سلول‌های عصبی و ایمنی است یا اینکه اثرات مرتبط با وزن (مانند تغییر در وزن بدن یا میزان مصرف غذا) در نتایج نقش داشته‌اند. همچنین در مدل سه بعدی کبد انسانی، مکانیسم پشت اثر هم‌کشتی ماکروفاژها همچنان ناشناخته باقی مانده است.

منبع:

https://www.medscape.com/viewarticle/electroacupuncture-reduces-liver-fat-preclinical-study-2026a10018sf